Jan Lesiak, Stowarzyszenie Misericordia
Mediacja w Polsce jest coraz częściej wykorzystywaną metodą rozwiązywania sporów, zarówno w sprawach cywilnych, jak i w kwestiach związanych z prawem pracy, w tym w przypadkach mobbingu. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat praktyki mediacji w Polsce, instytucji, do których można się zwrócić, oraz możliwości przeprowadzenia mediacji bezkosztowej i online.
Do kogo zwrócić się o przeprowadzenie mediacji?
W Polsce mediacje mogą być prowadzone przez różnych mediatorów i instytucje:
- Mediatorzy indywidualni: Mediacje mogą być prowadzone przez osoby wpisane na listę mediatorów przy sądach rejonowych. Lista taka jest dostępna w każdym sądzie okręgowym i zawiera nazwiska osób uprawnionych do prowadzenia mediacji. Mediatorzy ci mają zazwyczaj specjalne kwalifikacje oraz przeszkolenie w zakresie mediacji.
- Centra mediacji: Istnieją liczne ośrodki i organizacje, które oferują usługi mediacyjne,
takie jak:- Polskie Centrum Mediacji (PCM)
- Centrum Mediacji Gospodarczej przy Krajowej Izbie Radców Prawnych
- Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej
- Fundacja Instytut Mediacji
- Mediatorzy sądowi: W przypadku postępowania sądowego, sąd może zaproponować skierowanie sprawy do mediacji, wskazując mediatora z listy sądowej.
- Organizacje pozarządowe: Niektóre organizacje pozarządowe oferują bezpłatne mediacje, szczególnie w sprawach rodzinnych, pracowniczych lub społecznych.
Mediacja bezkosztowa
- Mediacja w ramach sądu: Jeżeli sąd skieruje sprawę do mediacji, to koszty mogą być pokrywane przez sąd, szczególnie w sprawach o wartości przedmiotu sporu poniżej określonego progu. W niektórych przypadkach mediacja może być bezpłatna dla stron, zwłaszcza jeśli strony korzystają z pomocy prawnej z urzędu.
- Organizacje pozarządowe: Niektóre NGO-sy, jak na przykład organizacje zajmujące się prawami pracowników czy prawa człowieka, oferują bezpłatne mediacje. Warto poszukać takich organizacji w swojej okolicy lub skonsultować się z lokalnymi centrami pomocy prawnej.
- Centra mediacji: Niektóre centra mediacji, zwłaszcza te związane z uczelniami wyższymi lub fundacjami, mogą oferować bezpłatne mediacje dla określonych grup społecznych (np. osób o niskich dochodach, ofiar przemocy itp.).
Mediacja online
- Tak, mediacja online jest możliwa. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie oraz w wyniku pandemii COVID-19, wielu mediatorów oraz instytucji mediacyjnych zaczęło oferować usługi mediacji online. Mediacje online mogą odbywać się za pomocą różnych platform komunikacyjnych, takich jak Zoom, Microsoft Teams, czy Skype.
- Procedura: Proces mediacji online jest podobny do tradycyjnej mediacji. Strony uczestniczą w sesjach mediacyjnych prowadzonych przez mediatora, który moderuje dyskusję i pomaga stronom wypracować porozumienie. Wszystko odbywa się w formie wideokonferencji, co pozwala na uczestnictwo z dowolnego miejsca.
- Koszty mediacji online: Koszty mediacji online mogą być niższe niż tradycyjnej mediacji, ponieważ nie ma potrzeby wynajmowania pomieszczeń czy pokrywania kosztów dojazdu. Niektóre instytucje mogą oferować mediacje online bezpłatnie, zwłaszcza w przypadku NGO-sów czy programów społecznych.
Podsumowanie
W Polsce istnieje wiele opcji skorzystania z mediacji, w tym bezkosztowych lub online. Strony mogą zwrócić się do mediatorów sądowych, centrów mediacyjnych, organizacji pozarządowych czy niezależnych mediatorów. Mediacje mogą być szczególnie korzystne jako szybka i mniej kosztowna alternatywa dla postępowań sądowych, z możliwością prowadzenia ich również w trybie online.
W ramach nieodpłatnego systemu poradnictwa prawnego i obywatelskiego jest również dostępna mediacja w sprawach cywilnych, rodzinnych i prawach pracy z wyłączeniem prawa karnego.
Zadanie „Śląskie Forum Doradztwa Antymobbingowego” sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach rządowego programu wspierania rozwoju organizacji poradniczych na lata 2022-2033.
